klim stei
Kabaklar gelime denmelerinde lman çevre koullarn, mahsule yatmal döneminde ise sca seven bitkiler arasnda yer alr. Sert iklimlerden holanmaz. Souklardan çabuk zarar görür. Ayn ekilde ar scaklklardan da holanmaz. lkbahar ve sonbahar devreleri arasnda uygun artlarda iyi geliir. Ancak scak dönemlerde düzenli aralarla sulama yaplmaldr. Scakln dümesi veya artmas bitkinin büyümesi ve gelimesini yavalatr. 10 C’nin üzerindeki scaklklarda iyi geliir. Açk tarla yetitiriciliinde tohum ekimi son donlar geçtikten sonra ve toprak scakl 10 C’yi geçince yaplmaldr.
Kabak ktan holanan bir bitkidir. Gölgeli ve aaç altlarnda kabak yetitiricilii yaplmaz. Gölgeli yerlerde bitki hem narin bir yap kazanr hemde bitki üzerinde dii çiçek oluturma ve meyve balama oran azalr, verim düer. Kabaklarda vegetasyon süresi yazlk çeitlerde yaklak 100, klk çeitlerde ise 180-200 gündür.
Uzun süreli kuraklk ve ar nem mantari hastalklarn yaylmasna neden olur. Bu nedenle yetitirme dönemi ve yerinin çok iyi seçilmesi gerekir.
Toprak stei
Kabaklar toprak istei bakmnda çok seçici olmamakla beraber çok ar ve kumlu topraklar sevmez. Derin, geçirgen, su tutma kabiliyeti çok iyi organik ve mineral maddelerce zengin tnl topraklarda en iyi mahsul ve tohum alnr. Kumlu topraklarda çiftlik gübresi ve ticaret gübresi kullanlarak kabak yetitiricilii yaplabilir. Bu topraklarda erkencilik salanr. Ancak istenilen miktarda ürün alnamaz. Toprak pH’s 6-7 civarnda olmaldr.
Yetitirilme ekli
1.Toprak hazrl ekim ve dikim
2.Çapalama
3.Sulama
4.Gübreleme
5.Olgunluk hasat ve depolama
6.Verim
Toprak Hazrl, Ekim ve Dikim
Kabaklar havalar sndktan sonra esas yetitirilme yerleri olan tarlaya ekildikleri veya dikildiklerinden, kabaktan önce bir ön kültür bitkisi yetitirilebilir. Bu ön kültür bitkisi lahana, karnabahar, salata-marul ve spanak olabilir.
klim artlar ve üretim zaman dikkate alnarak toprak ileme yaplr. Ekim ve dikimden önce bir veya iki defa toprak ilenir. Trmk geçilmek suretiyle tarla tesviye edilir. Toprak scakl 10-12 C’yi bulduunda ekim ve dikim yaplr.
Erkenci kabak yetitiricilii genellikle yazlk (Sakz, Girit) kabak çeitleri ile yaplr ve açk tarla koullarnda yada örtü atnda olmak üzere fidelerin esas yetitirilme yerlerine dikilmesi eklinde uygulanr. Plastik torba veya sakslara önceden hazrlanm harç materyali doldurulur. Her saks veya torbaya 2 veya 3 adet kabak tohumu ekilir.
Tohumlar çimlendikten sonra en iyi gelien bir fide braklr, dierleri sökülüp atlr. Genç bitkiler (fideler) ekolojik koullar elverili hale geldiinde 4-5 yaprakl olduklar dönemde esas yetitirme yerlerine toprakl olarak dikilir. Dikimden bir gün önce fidelerin toprakl olarak dikilebilmeleri için saks ve torbalar mutlaka sulanmaldr. Bu ekilde toprakl olarak dikilen fideler daha önce mahsule yataca için erkencilik salanm olur. Kol atmayan ve toplu halde büyüyen kabak fideleri 60-80 cm sra aras 50-60 cm sra üzeri mesafeler verilerek ocaklara dikilir.
Dorudan tohum ekimi yöntemi ile yaplan yazlk kabak üretiminde ekime toprak scaklnn 10-12 C’nin üzerine çkt zaman balanr. Daha önce hazrlanm üretim yerlerine kol atmayan ve toplu halde büyüyen yazlk kabak çeitleri 60-80 cm sra üzeri olacak ekilde her ocakta 2-4 tohum olacak ekilde ekilir.
Yazlk kabaklar (Sakz ve Girit) tekli masura eklinde yetitirilmektedir. Dallanmaya balayan kabak bitkiler. Masuralarn boyun noktalarnda olacak ekilde masuralar açlr.
Klk bal ve kestane kabaklar çok dallanan, fazla boy atan çeitler olduklar için sra aras 240-300 cm, sra üzeri 60-140 cm olacak ekilde ocakvari olarak ekilmelidirler.
Kabak tohumlar topran karakterine ve tav durumuna göre 3-5 cm derinlie ekilmelidir. Tohum ekiminden sonra ocaklarn üzeri kaymak tabakas balam ise bu tabaka çepin ile krlr. Kaymak tabakasnn olumsuz etkisi yamurlama yaplarak da ortadan kaldrlabilir. Tohum ekiminden 4-8 gün sonra çimlenme olur ve bitkiler toprak yüzeyine çkar. Bitkiler büyüme balaynca, özellikle dallanan çeitlerde ilk sürgünün 5-6 yaprakl olduu dönemde sürgün ucu kesilerek dallanma tevik edilir.
Çapalama
Dorudan tohum ekimi yöntemi ile yaplan kabak yetitiriciliinde bitkiler toprak yüzeyine çktktan sonra 3-4 yaprakl olduklarnda yabanc otlar ayklamak ve topra havalandrmak maksadyla ilk çapa yaplr. lk çapa ilemi srasnda baz yetitiriciler seyreltme ilemi de yapar. Bunun için her ocakta en iyi gelien bir veya duruma göre iki bitki braklr. Birinci çapadan 2 veya 3 hafta sonra ya ve yabani ot durumuna göre ikinci çapa yaplr. Ekolojik koullara ve bitki geliimine bal olarak 2-3 hafta ara ile 3. Hatta 4. çapa yaplabilir
Sulama
Meyvesi yenen dier sebzelerde olduu gibi bitkinin gelimesi için ekolojik koular elverili ise ilk döller görülünceye kadar su vermekten kaçnlr. Ekolojik koullar kurak giderse arya kaçmamak artyla bitkilerin ihtiyac nispetinde sulama yaplr. lk meyveler görüldükten sonra sulama ii büyük önem tar. Kabak meyveleri çok hzl büyüdüü için sulamay oldukça sk aralarla ve mümkünse 3-4 gün aralarla yapmak bitkinin gelimesi ve verim bakmndan çok faydaldr.
Kabaklarda susuzluk sabah ve akam saatlerinde yapraklarnn anormal olarak pörsüyüp aaya doru sarkmalar ile kolayca anlalr. Bitkilerde bu belirtiler görülmeden zamannda sulama yaplmaldr.
Gübreleme
Kabaklar toprakta organik besim maddelerinin fazla olmasndan holanr. Dekara 4-6 ton arasnda iyice yanm çiftlik gübresi verilir. Bitkinin gelimesi meyvelerin istenilen büyüklüe ulaabilmesi için toprakta yeterince organik besin maddeleri bulunmaldr. Kabak yetitiriciliince çeitlere bal olarak dekara 8-12 kg azotlu gübre, 10-15 kg fosfor, 10-12 kg potasyum, 4-8 kg kireç verilir. Çiftlik gübresi uygulamas yaplacaksa bu gübre sonbaharda yada ekim ve dikimden bir ay önce topraa verilmelidir.
Olgunluk, Hasat ve Depolama
Yazlk Sakz ve Girit kabaklarna en uygun hasat büyüklüü çeidin normal iriliinin 1/3’ünü ald 10-25 cm uzunlua ulat zamandr. Ayn ekilde bu kabak çeitleri süt olgunluuna veya çiçei burnunda tabir edilen, taç yapraklar meyve üzerinde iken de hasat edilir. Kabak içindeki çekirdekler belirginlemeye balamadan önce hasat yaplmaldr. Turfanda kabak üretiminde kabak meyveleri küçük olarak hasat edilir. Bu ekilde ortalama meyve arl azalmasna karn bitki bana meyve saysnn arttrlmasyla bitki bana meyve verimi artrlm olur. Hasat büyüklüüne gelmi olan yazlk kabak meyveleri sabah ve akam saatlerinde meyvelerin sap bçakla veya makasla kesilerek hasat edilirler.
Hasat olgunluuna gelmi klk bal ve kestane kabaklar bitki üzerinde yapraklar sararp kuruyuncaya kadar bekletilir. Mevsim sonunda sonbaharn ilk donlar balamadan ve meyve üzerine kra dümeden kabaklar toplanmaldr.
Çerezlik kabak çekirdei elde etmek amacyla yazlk kabak yetitiricilii yaplyorsa bunlarn üretimi ve hasad bal ve kestane kabaklar gibi yaplr.
Yazlk kabaklar piyasaya ambalaj içinde veya dökme olarak gönderilii Erken dönemde hasat edilen yazlk kabaklar küçük olduklar için ambalaj içinde pazarlanmaldr. Aksi taktirde meyvelerde zararlanmalar olur.
Klk bal ve kestane kabaklar piyasaya dökme olarak çkartlr. Opazarda kesilerek parça halinde de satlabilir.
Yazlk Sakz ve Girit kabaklar hasat sonrasnda hemen pazara sevk edilmelidir. Bir haftalk bekleme süresi içinde su kaybetmemesi, pörsümemesi, ve tazeliini korumas istenir. Havalarn souk olduu dönemde özel bir korumaya gerek yoktur. lkbahar sonlar, yaz aylar ve sonbahar balangcnda serin bir yerde muhafaza edilebilirler.
Bal ve kestane kabaklar ise kaln kabuklu ve sert etli olduklarndan adi depolarda bile uzun süre muhafaza edilebilir. Scakln 10 C’nin altnda kalmas nemin %60-70 civarnda olmas halinde havalanabilir bir ortamda tek sra halinde dizilmi kabaklar 6 ay süre ile muhafaza edilebilirler.
Verim
Yazlk kabak çeitlerinde ekolojik koullar yetitirme teknii ve üretilen çeidin özelliine bal olarak bitki bana 2-4 kg ürün alnabilir. Dekardan 3-5 ton yazlk kabak hasat edilebilir.
Klk bal ve kestane kabaklarnda ise verim daha yüksektir. Dekardan yaklak – ton arasnda kabak ürünü hasat edilir.